Typy szlifów we wkładkach gramofonowych - sferyczny, eliptyczny, liniowy
 

Wyróżniamy trzy zasadnicze typy szlifów końcówek igieł we wkładkach gramofonowych. Każdy z nich charakteryzuje inny stopień zaawansowania budowy, a tym samym jakości dźwięku oraz kosztów produkcji. Najprostszy szlif nazywany jest sferycznym. Poza tym w sprzedawanych wkładkach stosuje się szlify eliptyczne oraz liniowe. Najnowszym osiągnięciem producentów wkładek jest typ micro-line - niezwykle zaawansowany i trudny w produkcji oraz implementacji.

Typy szlifów we wkładkach gramofonowych.

Goldring Elan ze szlifem sferycznym
1. Szlif sferyczny (stożkowy) – podstawowy typ szlifu, który jest montowany w budżetowych wkładkach gramofonowych. Swoją budową przypomina kulkową końcówkę długopisu – tym samym ma symetryczną budowę. Sprawdza się wszędzie tam, gdzie koszty odgrywają najważniejszą rolę. Wynika to przede wszystkim z prostej konstrukcji, która nie wymaga pracy bardzo skomplikowanych maszyn oraz komputerów. Igła ze szlifem sferycznym jest wystarczająca dla prostszych i tańszych gramofonów, oraz starszych typów nagrań, których jakość tłoczenia i realizacji nie ma ambicji typowo audiofilskich. Dodatkową zaletą jest fakt, że szlif sferyczny jest bardzo tolerancyjny dla kiepsko nagranych winyli. To wszystko powoduje, że w dalszym ciągu każdy szanujący się producent posiada w swojej ofercie minimum jedną wkładkę z tego typu szlifem. Minimalny czas pracy szlifu sferycznego to minimum 150 godzin, a w przypadku renomowanych producentów czas ten jest znacząco dłuższy. Wygląda to na niewiele, jednak wynika z surowych jakościowo badań firmy Jico, która przyjęła własny współczynnik zniekształceń, a następnie sprawdzała przez ile czasu pracy wkładka z danym szlifem mieści się w wartościach progowych. Praktyka pokazuje, że odczuwalna różnica w spadającej jakości dźwięku w przypadku szlifu sferycznego jest odczuwalna dużo później. Jest to efekt zainstalowania wkładki z tego typu szlifem w tańszych systemach hi-fi, które są mniej czułe na zużycie igły. Przykładowa wkładka ze szlifem sferycznym: Goldring Elan

  2. Szlif eliptyczny – to dużo bardziej zaawansowany szlif w stosunku do sferycznego. Pierwszą firmą, która uzyskała patent na szlif eliptyczny było amerykańskie GRADO.  Po lewej szlif sferyczny, po prawej szlif eliptyczny Pomimo wyższych kosztów wykonania zapewnia dużo lepszą jakość dźwięku. Wynika to z dużo mniej okrągłego kształtu, przez co rośnie kontakt igły ze zboczami rowka w płycie. Innymi słowy końcówka igły ma dużo bardziej pociągły (stąd nazwa eliptyczny) i asymetryczny kształt, tym samym lepiej dopasowuje się do wgłębień w rowku płyty. Pozwala to na odczytanie dużo większej liczby informacji na takim samym odcinku płyty w stosunku do igły ze szlifem sferycznym. Przewaga szlifu eliptycznego nad sferycznym ujawnia się w odsłuchu nowszych tłoczeń, które są zdecydowanie precyzyjniej wykonane. Szczególnie zauważalna jest poprawa przetwarzania wysokich tonów, których jakość dramatycznie zmienia się w zależności od typu i precyzji wykonania szlifu igły gramofonowej. Dodatkowa zaleta w stosunku do szlifu sferycznego to żywotność igły – blisko dwukrotnie wyższa. Minimalny czas życia igły ze szlifem sferycznym to 250 godzin i to przy najbardziej rygorystycznych pomiarach, niesłyszalnych dla ludzkiego ucha. W praktyce czas ten może być znacząco dłuższy. Przykładowe wkładki ze szlifem eliptycznym: Goldring Elektra, Goldring 2100, Goldring 2200


3. Szlif liniowy (line contact) – pierwszy zaawansowany szlif tego typu nazywa się Shibata. Nazwa pochodzi od nazwiska japońskiego projektanta, który opracował go dla JVC. Porównanie od lewej: nóż wycinający płytę, szlif sferyczny, szlif eliptyczny, szlif liniowy
Zupełnie nowa specyfikacja szlifów powstała w związku z wejściem na rynek nowych płyt z dużo lepszą jakością tłoczenia CD-4 (kwadrofoniczną). Pozwala ona przenosić częstotliwości do 45.000 Hz, co jest wartością dwukrotnie lepszą w stosunku do formatu poprzedniego. Aby spełnić dużo surowsze wymagania nowych nagrań Shibata zdecydował się na zaostrzenie końcówki szlifu, co z jednej strony znacząco ograniczyło horyzontalny kontakt igły z rowkiem płyty winylowej. Z drugiej zaś znacząco zwiększyła się powierzchnia wertykalnego kontaktu igły z bokami wytłoczonego rowka. W założeniu Shibaty szlif miał mieć jak największy kontakt boczny z wytłoczeniem płyty, stąd nazwa szlif liniowy. Aby osiągnąć ten efekt znacząco zwężono szerokość igły oraz wyciągnięto jej długość. Np standardowa szerokość szlifu eliptycznego to 8-10 um, gdy szerokość szlifu Shibaty to 6. Jeszcze większa przepaść dotyczy długości (wysokości) igły. W szlifie eliptycznym to 18 um, zaś w przypadku Shibaty to minimum 50 um, a nawet 75 um.To pozwala na dużo większy kontakt boczny igły i wytłoczonym rowkiem płyty. Różnica jakościowa w stosunku do szlifu eliptycznego okazała się na tyle duża, że na rynku zaroiło się od innych bliźniaczych szlifów – nieco zmodyfikowanych. Czasami motywem zmiany była chęć oszczędzenia na opłatach patentowych dla Shibaty, innym razem chęć poprawienia szlifu. W efekcie czego na rynku zaroiło się od różnych szlifów typu line contact. Wybrane z nich to: Hyper Eliptical, Stereohedron, Fine Line, hyberbolic, pathemax. Wiele osób zalicza do tej kategorii także szlif Ogura zwany także Vital (np. u Goldringa). Główne zalety szlifu liniowego to zdolność do poprawnego odtwarzania tonów powyżej 35.000 Hz. Duże znaczenie ma tutaj aspekt praktyczny – dzięki dużo większej powierzchni styku w stosunku do szlifu eliptycznego wkładka ze szlifem liniowym dużo lepiej odtwarza wysokie tony z płyt o zauważalnym stopniu zużycia. Szczególnie, jeśli były eksploatowane przez wkładki wyposażone w szlif sferyczny lub eliptyczny. Wkładka ze szlifem liniowym dociera do mniej zużytych lub zupełnie nietkniętych miejsc w rowku płyty. Zdecydowanie udało się także zmniejszyć zużycie igły oraz samych nagrań. Wynika to z dużo mniejszego nacisku igły na centymetr kwadratowy winylu. Minimalny czas pracy igły ze szlifem liniowym wynosi 400 godzin -  według badań Jico. Jednak podobnie, jak w przypadku poprzednich typów szlifów praktyczny czas użytkowania, w którym wkładka pracuje na słyszalnie wysokim poziomie jest znacząco dłuższy. Przykładowe wkładki ze szlifem liniowym: Ortofon 2M Black, Ortofon 2M Bronze. Do tej kategorii zalicza swoje wkładki Goldring – modele ze szlifem Gygera lub Vital np. 1012GX, 1042, 2300, Eroica, 2400, Legacy. Jednak na potrzeby lepszego przeanalizowania różnic wyróżnimy szlif microline, jako oddzielną kategorię.     4. Szlif microline – to najnowsze rozwiązania stosowane w najbardziej zaawansowanych wkładkach gramofonowych. Początek tego typu rozwiązaniom dał szlif Van Den Hulla, który powstał dzięki komputerowej
analizie. Van Den Hull dążył do maksymalnego zbliżenia kształtu igły, tak aby przypominała swoim kształtem nóż wycinającego rowku w płytach winylowych. Porównanie szlifów Po raz kolejny zmniejszono rozmiar igły, szczególnie dotyczy to szerokości – w skrajnym wypadku z 6 um (szlif Shibata) do 2.5 um (Micro Line oraz SAS). Van Den Hull zaproponował szerokość 4 um. Fritz Gyger w 1987
Porównanie zaawansowanych szlifów: Van Den Hull, Shibata i Fritz Gyger
roku zaproponował z kolei szerokość 5 um. Szlif Gygera swoim skomplikowanym wykończeniem bardzo mocno przypomina nóż tłoczący winyle. Aby uzyskać tak zaawansowany kształt niezbędne jest nie tylko zastosowanie analizy komputerowej przy projektowaniu, ale także powierzenie komputerowi wycinanie samego kształtu szlifu – z pomocą precyzyjnej wiązki laserowej. Dlatego też, mimo sporej szerokości szlif Gygera czy Van Den Hulla są z powodzeniem zaliczane do typu microline. Inne szlify microline to: Dynavector, Jico SAS, MicroRidge oraz 2SD. Tak doskonałe dopasowanie igły do linii wycięcia w płycie pozwoliło na mocno słyszalną redukcję zniekształceń harmonicznych oraz przesunięć fazowych. Ponadto, szlify microline do maksimum redukują jakiekolwiek szumy i inne dźwięki, które wynikają z fizycznego kontaktu igły z płytą analogową. Rekordowy jest także czas pracy igieł ze szlifami typu microline. Jico określa ów czas na minimum 500 godzin, co jest nawet pięciokrotnie lepszym wynikiem od najprostszych wkładek dostępnych na rynku. Z drugiej strony, zastosowanie szlifu typu microline wymaga potężnej wiedzy technicznej oraz wielu prób, stąd wielu producentów  decyduje się pozostać przy prostszych szlifach nawet w droższych wkładkach np. Audio-Technica czy Shure. Jednym z niewielu producentów, który z wielkim powodzeniem zastosował szlif microline w swoich wkładkach jest Goldring (różne odmiany szlifów Gygera oraz szlif 2SD). Różnorodność nazw i rozmiarów w przypadku szlifu micro line wynika z podobnych pobudek jak w przypadku szlifu liniowego. Niechęć do płacenia za patenty konkurencji oraz promowanie ich nazw własnych, w końcu różne doświadczenia producentów oraz różne efekty w budowaniu wkładek sprawiły, że rynek szlifów zapełnił się gąszczem marketingowych nazw. Wszystko to znacząco utrudnia porównanie rozwiązań, które faktycznie zostały użyte przez producentów wkładek.


RMS.PL to jeden z największych polskich technologicznych portali specjalistycznych o tematyce audio-video.

Portal jest prowadzony w całości przez pracowników sklep.RMS.pl
 
Początek strony