Standardy HDMI i technologia HDCP
 

W ostatnim czasie bardzo dużo słyszymy o technologii HDCP i o różnych standardach HDMI np. 1.4, 2.0. Na co powinniśmy w związku z tym zwrócić uwagę by nasze urządzenia obsługiwały te standardy i czy jest to nam tak naprawdę potrzebne. Postanowiliśmy rozwiać Państwa wątpliwości i zachęcić do lektury poniższego artykułu w którym postaramy się wyjaśnić o co w tym właściwie chodzi i na czym polegają powyższe technologie i standardy.

1. Standardy HDMI

HDMI (High-Definition Multimedia Interface) jest pierwszym standardem interfejsu umożliwiającego jednoczesną transmisję w pełni cyfrowego, nieskompresowanego obrazu i dźwięku. Najważniejszą cechą opracowanego w latach 2000-2002 interfejsu HDMI jest to, że umożliwia połączenie pomiędzy poszczególnymi urządzeniami audio/video przy pomocy jednego kabla, zachowując przy tym najwyższą jakość przesyłanego obrazu i dźwięku oraz pełną funkcjonalność wykorzystanych urządzeń, co jednocześnie w znaczący sposób ułatwia okablowanie domowego zestawu audio/video. Jest to ogromnym uproszczeniem w porównaniu ze stosowanymi dotychczas połączeniami, które wymagają szerokiej gamy przeróżnych przewodów. Technologia charakteryzuje się wysoką jakością obrazu i dźwięku oraz możliwością przesyłu obrazu w bardzo wysokiej rozdzielczości. To ta cecha w dobie rozwoju sprzętu stała się głównym atutem HDMI i zadecydowała o popularyzacji tego formatu. Sam standard HDMI wywodzi się ze starszego standardu DVI, a co za tym idzie jest z nim w 100% kompatybilny. HDMI jest poniekąd rozwinięciem DVI, w przypadku obu standardów wykorzystywany jest ten sam protokół transmisji danych (TMDS), jednak w wypadku HDMI została dodatkowo dodana obsługa wielokanałowego cyfrowego audio, której nie było w DVI. Kolejną ze znaczących różnic jest to ze oba standardy wykorzystują zupełnie inne złącza, co jest m.in. wynikiem tego, że DVI było pierwotnie zaprojektowane głównie do wykorzystania w zastosowaniach profesjonalnych (później spopularyzowany w komputerowych panelach LCD), natomiast HDMI jest standardem od samego początku skierowanym do wykorzystania głównie w sprzęcie domowym jak i w urządzeniach przenośnych.


Połączenia w 19-pinowej wtyczce HDMI typ A

  

Interfejs HDMI obsługuje wszystkie obecnie wykorzystywane rozdzielczości obrazu włącznie z rozdzielczościami HD (również popularną 1080p), oraz wielokanałowy (maks 8-mio kanałowy, 192kHz) nieskompresowany cyfrowy sygnał audio jak również wszystkie popularne standardy skompresowanego dźwięku (np. DolbyDigital czy DTS), ponadto standard HDMI w swojej najnowszej specyfikacji (HDMI 1.3b) poprzez podwojenie przepustowości interfejsu oferuje dodatkowo m.in. obsługę nowych bezstratnych formatów audio (Dolby TrueHD oraz DTS-HD) oraz zwiększonej palety kolorów z dotychczasowych 24- do maksymalnie 48-bitów (tzw. Deep Color). Wraz ze standardem HDMI coraz bardziej popularne stają się określenia HD Ready i Full HD. Prześledźmy zatem co oznaczają powyższe normy i na co powinniśmy zwrócić uwagę decydując się na któryś z tych standardów. HD Ready zostało ustalone przez EICTA (European Information, Communications and Consumer Electronics Industry Technology Association) wiosną 2005 roku. Organizacja ta ustaliła minimalne wymagania jakie powinien spełnić sprzęt ubiegający się o otrzymanie loga HD Ready. Certyfikat ten wymaga, aby przy formacie 16x9 liczba linii poziomych wynosiła 720. Urządzenie musi posiadać co najmniej jedno gniazdo analogowe YUV i co najmniej jedno gniazdo cyfrowe HDMI lub DVI. Telewizor z tym logiem powinien również obsługiwać kodowanie HDCP. Full HD wnosi zmianę jedynie rozdzielczości w stosunku do standardu HD Ready. W tym wypadku minimalna liczba linii poziomych wynosi 1080. Nie uległy zmianom wymagania co do ilości posiadanych gniazd cyfrowych i analogowych oraz obsłudze standardu HDCP. Decyzja o wyborze odbiornika z odpowiednim standardem należy oczywiście do nas. Full HD to zdecydowanie wyższa kwota w stosunku do HD Ready. Powinniśmy zatem zastanowić się czy stać nas na takie rozwiązanie i czy jest ono nam faktycznie potrzebne. Pierwszym aspektem tej sprawy jest to, czy mamy w posiadaniu urządzenie, które będzie nadawać sygnał w rozdzielczości Full HD. Obecnie są to urządzenia typu Blu-ray lub HD DVD ewentualnie komputer z kartą graficzną mającą możliwość wyświetlenia takiej rozdzielczości. Telewizja nadająca w HD wysyła sygnał HD Ready i nie ma ona większego znaczenia co do wyboru odpowiedniego odbiornika. Full HD zalecalibyśmy przy wyborze ekranu o przekątnej wyższej niż 40. Poniżej tej rozdzielczości różnica pomiędzy Full HD a HD Ready jest widoczna jedynie z małej odległości (poniżej 2 metrów).  

2. Wersje HDMI

HDMI to technologia bardzo młoda, w związku z tym jest ciągle rozwijana i pojawiają się jej nowe standardy. Poniżej prezentujemy listę zmian dostępnych w coraz nowszych wersjach tego standardu:

HDMI 1.1 (maj 2003) To udoskonalona wersja standardu HDMI 1.0. Zmiana w stosunku do wersji pierwotnej polega tylko i wyłącznie na dodaniu obsługi płyt Audio DVD. Ważniejsze parametry standardu: maksymalne pasmo sygnału: 165MHz maksymalna przepustowość sygnału video: 3.96Gbit/s maksymalna rozdzielczość : 1920x1080p obsługa RGB, YcbCr, brak obsługi xvYCC maksymalna głębia koloru: 24bit   HDMI 1.2 / 1.2a (sierpień 2005) Głównymi zmianami w stosunku do wersji poprzedniej w tym standardzie to dodana obsługa Super Audio CD oraz zwiększona kompatybilność z komputerami klasy PC i urządzeniami obsługującymi źródło niskiego napięcia. Parametry podane w powyższej specyfikacji nie uległy zmianom.

HDMI 1.3 (czerwiec 2006) W tym standardzie zwiększono maksymalne pasmo sygnału do 340MHz oraz maksymalną przepustowość sygnału video do 8.16Gbit/s. Wraz z pojawieniem się tej wersji zaoferowano również nowy rodzaj wtyków tzw. mini HDMI stosowane dotychczas przede wszystkim w kamerach HD. Ważniejsze parametry standardu: maksymalne pasmo sygnału: 340MHz maksymalna przepustowość sygnału video: 8.16Gbit/s maksymalna rozdzielczość : 1920x1080p obsługa RGB, YcbCr, xvYCC maksymalna głębia koloru: 24bit  

HDMI 1.3a (listopad 2006) HDMI 1.3a to dodana obsługa nowych standardów muzycznych takich jak: DTS-HD Master Audio oraz Dolby True HD. Ta bezstratna forma kodowania dźwięku używana jest w urządzeniach Blu-ray i HD DVD.

HDMI 1.3b (październik 2007) Wnosi bardzo ważną rzecz czyli znaczne zwiększenie maksymalnej rozdzielczości 2560x1600p oraz dwukrotnie większą głębię kolorów, która teraz wynosi 48bit'ów. Ważniejsze parametry standardu: maksymalne pasmo sygnału: 340MHz maksymalna przepustowość sygnału video: 8.16Gbit/s maksymalna rozdzielczość : 2560x1600p obsługa RGB, YcbCr, xvYCC maksymalna głębia koloru: 48bit

HDMI 1.4 (maj 2009)

HDMI Standard HDMI Standard
Standardowy kabel HDMI - wsparcie dla rozdzielczości 1080i/60.


HDMI Standard with Ethernet HDMI Standard with Ethernet
Standardowy kabel HDMI z Ethernetem - możliwość wykorzystania kanału sieciowego.


HDMI Standard Automotive HDMI Standard Automotive
Kabel umożliwiający współpracę z urządzeniami wykorzystywanymi w pojazdach. Wsparcie HDMI ma zawierać specyfikację podłączeń przeznaczonych dla dystrybucji materiału HD w pojazdach. Została ona stworzona z uwzględnieniem trudności towarzyszących w środkach lokomocji, takich jak wysoka temperatura, wstrząsy i zakłócenia. Dzięki wsparciu dla pojazdów producenci aut będą mieli realne rozwiązania dla dystrybucji materiałów HD wewnątrz pojazdów.


HDMI High Speed HDMI High Speed
Kabel typu High Speed - wsparcie dla rozdzielczości przekraczających 1080p, włączając w to technologię Deep Color oraz wszystkie formaty 3D opisane w specyfikacji 1.4


HDMI High Speed with Ethernet HDMI High Speed with Ethernet
Kabel typu High Speed z Ethernetem - wsparcie dla rozdzielczości przekraczających 1080p, włączając w to technologię Deep Color oraz wszystkie formaty 3D opisane w specyfikacji 1.4, możliwość wykorzystania kanału sieciowego przy wsparciu wyższych rozdzielczości niż 1080p

Hdmi Premium 2.0b 4K Ultra HD 18Gbps

Kabel HDMI Premium zgodny z najnowszą specyfikacją 2.0, wspiera 4K Ultra HD i przepustowość sygnału do 18Gbps.


Czego jeszcze możemy się spodziewać po standardzie HDMI 1.4? Kanał sieciowy HDMI with Ethernet (HEC) 
Specyfikacja HDMI 1.4 dołączyła do protokołu HDMI nowy kanał danych, który umożliwia szybką komunikację dwustronną. Urządzenia wyposażone w tę funkcjonalność mogą wysyłać i odbierać dane poprzez sieć ethernet z szybkością 100 Mb/sek. W ramach nowej funkcjonalności możliwe jest korzystanie z aplikacji wykorzystujących IP urządzeń. Wystarczy, aby jedno urządzenie kina domowego było podłączone do domowego routera, a wszystkie inne wyposażone w sieciowe funkcje (BD Live 2.0, dostęp do YouTube, dostęp do internetowych stacji radiowych itd) są w stanie połączyć się z internetem, żeby w pełni wykorzystać swoje możliwości za pomocą złącz HDMI. W ten sposób wyeliminowana jest potrzeba dodatkowego łączenia urządzeń kablem sieciowym. Jednocześnie możliwa jest wymiana danych pomiędzy urządzeniami podłączonymi ze sobą. 

HDMI 2.0 - wprowadzenie przepustowości do 18Gbps, dzięki czemu zarówno obraz, jak i dźwięk przesyłane są bez żadnych opóźnień, co docenią szczególnie gracze online czy streamerzy; co więcej, standard ten wprowadza obsługę współczynnika proporcji 21:9, dzięki czemu można poczuć kinowe emocje nawet w domowym zaciszu. HDMI 2.1 to również poszerzenie poszerzenie gamy kolorystycznej (obsługo 10- i 12bitowej głębi kolorów), co umożliwiło wsparcie HDR (Hyper DYnamic Range), a także więcej kanałów audio, co znacznie poprawia jakość odtwarzanej przez HDMI muzyki.

Aktualne informacje o standardzie HDMI 2.0

3D przez HDMI 
Specyfikcja 1.4 zdefiniowała najpopularniejsze formaty 3D i rozdzielczości dla urządzeń wyposażonych w złącze HDMI. Ustandaryzowane zostały parametry wejściowe i wyjściowe dla domowych systemów 3D do podwójnego przesyłu rozdzielczości 1080p. 

Zwrotny kanał audio 
Od HDMI 1.4 specyfikacja standardu obejmuje zwrotny kanał audio (ARC - Audio Return Channel), który pozwoli zredukować ilość kabli niezbędnych do pobierania sygnału audio z urządzeń. Szczególnie przydatna funkcjonalność w sytuacjach, kiedy telewizor dostaje bezpośrednio sygnał audio i video z anteny TV. W takim przypadku nowy kanał zwrotny audio pozwoli na przesłanie strumienia audio do amplitunera w oparciu o podłączenie HDMI bez potrzeby dodatkowych połączeń kablowych. 

Wsparcie rozdzielczości 4K przy 60Hz
Nowa specyfikacja umożliwia urządzeniom wyposażonym w złącze HDMI przesyłanie rozdzielczości 4x większej od 1080p tzw. Quad HD. Wsparcie dla 4Kx2K pozwoliło w oparciu o standard HDMI obsługę takiej samej rozdzielczości jak wiele cyfrowych kin komercyjnych. Obsługiwane formaty to m.in.: 4096x2160p60

Wsparcie dla różnych przestrzeni kolorów 
Technologia HDMI wspiera przestrzenie kolorów dedykowane dla kamer cyfrowych. Poprzez obsługę standardów sYCC601, Adobe RGB oraz AdobeYCC60, urządzenia wyposażone w HDMI są w stanie bardziej precyzyjnie odtwarzać kolory podczas podłączeń do kamery cyfrowej. 

Złącze micro HDMI 
Ze złączem mini HDMI mieliśmy już do czynienia przy standardzie 1.3. Tym razem otrzymujemy złącze około 50% mniejsze od gniazda mini HDMI. 19-pinowe złącze ma wspierać rozdzielczość 1080p i będzie wykorzystywane w rozwiązaniach foto/video oraz w telefonii komórkowej. Wymiary nowego złącza to zaledwie 2.8mm x 6.4mm.   Obraz 2D 720/50p 1080/50i 1050/24p 1080/50p 1080/60p 24 bity (8 bitów/kolor) 1,65 Gb/s 1,86 Gb/s 1,78 Gb/s 3,72 Gb/s 4,46 Gb/s Deep Colour 36 bitów 2,48 Gb/s 2,79 Gb/s 2,68 Gb/s 5,58 Gb/s 6,69 Gb/s Deep Colour 48 bitów 3,30 Gb/s 3,72 Gb/s 3,57 Gb/s 7,44 Gb/s 8,92 Gb/s Obraz 3D Full HD / 4K (2D) 1080/24p (48 Hz) 1080/50p (100 Hz) 4096x2160/ 24p 4096x2160/ 50p 4096x2160/ 60p 24 bity (8 bitów/kolor) 3,57 Gb/s 7,44 Gb/s 7,61 Gb/s 15,9 Gb/s 19,0 Gb/s Deep Colour 36 bitów 5,35 Gb/s 11,15 Gb/s 11,4 Gb/s 23,8 Gb/s 28,5 Gb/s Deep Colour 48 bitów 7,14 Gb/s 14,84 Gb/s 15,2 Gb/s 31,7 Gb/s 38,0 Gb/s 
Kolor czerwony - konieczność użycia kabla o szybkości powyżej 5 Gb/s (specyfikacja 1.3)
Kolor niebieski - konieczność użycia kabla szybszego, niż zakładają specyfikacje 1.3/1.4 Złącze mini HDMI typ C 

Złącze HDMI typ C jest przeznaczone do urządzeń przenośnych. Jest znacznie mniejsze niż złącze typu A ale mam identyczną konfigurację 19 pinów lecz sygnał nie jest przypisany do tych samych pinów. Jest to spowodowane wymogami ekranowania. Różnica polega na tym, iż wszystkie sygnały plusowe z par są zamienione z odpowiednimi dla par ekranami. Masy też są zamienione. Aby połączyć urządzenie ze złączem typu C z urządzeniem ze złączem typu A wystarczy zaopatrzyć się w kabel HDMI typ A- HDMI typ C lub w przejściówkę HDMI typ A - HDMI typ C i standardowy kabel HDMI.

 

Złącze mini HDMI typ D 

Ciągły postęp i miniaturyzacja zmuszają producentów do stosowania coraz mniejszych złącz w sprzęcie, jednocześnie zwiększając ich przepustowość. Złącze HDMI w niedługim czasie zagości w takich urządzeniach jak telefony komórkowe, nawigacje samochodowe, notebooki. Na potrzeby tych urządzeń w maju bieżącego roku firma Japan Aviation Electronics Industry Ltd of Japan opracowała prototyp złącza mini HDMI typ D. Złącze ma 19 pinów w obudowie wielkości 6.4mm na 2.8mm i jest dwa razy mniejsze od dotychczasowego mini HDMI typ C i jest zbliżony wielkości do micro USB. Niemal identyczny wygląd tych złącz może doprowadzić do pomyłki przy podłączeniu. Producent zadbał o to aby nie było możliwości podłączenia złącza micro usb do gniazda mini HDMI typ D i na odwrót. Oczywiście będzie obsługiwać wszystkie najnowsze standardy takie jak 1.3b cat 1 i cat2. Pierwsze urządzenia ze złączem mini HDMI typ D pojawią się prawdopodobnie na rynku w pierwszej dekadzie 2010 roku. 

Porównanie wtyk mini HDMI typ D oraz HDMI typ A
 
Gniazdo mini HDMI typ D 

 

Typ złącza HDMI A HDMI C HDMI D MICRO USB
Wysokość 5.55mm 3.20mm 2.80mm 2.94mm
Szerokość 15.00mm 11.20mm 6.40mm 7.80mm
Liczba pinów 19 19 19 5
Szerokość pinu 0.50mm  0.40mm  0.40mm 0.65mm
Rzędy pinów 2 1 2 1
Żywotność wtyku min.10000 cykli min.5000 cykli  min.5000 cykli min.10000 cykli  

      

3. Technologia HDCP

HDCP (High-bandwidth Digital Content Protection) jest technologią kontrolującą legalność przesyłanego dźwięku i obrazu w wysokich rozdzielczościach i jej celem jest uniemożliwienie przesyłania treści w postaci, która umożliwiłaby utworzenie nieautoryzowanych kopii. Producenci płyt HD DVD i Blu-ray umieszczają na swoich dyskach specjalny klucz wymuszający na urządzeniu obsługę standardu HDCP. W przypadku gdy któreś z posiadanych przez nas urządzeń nie obsługuje HDCP rozdzielczość wyświetlanego filmu zostaje obniżona do formatu 960x540p. W ten sposób producent płyt zabezpiecza się przed kopiowaniem treści wysokiej rozdzielczości i umożliwia ich pełne wykorzystanie tylko przy spełnieniu założeń powyższego certyfikatu. Dodatkowo bardzo ważną dla nas informacją może być fakt że jednym z wymogów otrzymania loga HD Ready lub Full HD jest obsługiwanie przez urządzenie technologii HDCP. Powyższe stwierdzenie ułatwia w takim razie znacząco sprawdzenie informacji czy nasz telewizor obsługuje HDCP. Będziemy musieli wówczas sprawdzić taką informację tylko w naszym nadajniku sygnału, np. odtwarzaczu Blu-ray.  

4. FAQ czyli najczęściej zadawane pytania

Jakie firmy wspierają technologię HDMI?

Główni producenci wspierający technologię HDMI to Hitachi, Panasonic, Philips, Sony, Thomson, Toshiba i Silicon Image. Dodatkowo format ten jest wspierany przez większe wytwórnie filmowe: Fox, Universal, Warner Bros i Disney.

Na co powinienem zwrócić uwagę przy wyborze okablowania HDMI?

Przede wszystkim na początek powinniśmy sprawdzić jakie maksymalne rozdzielczości będziemy przesyłać poprzez ten kabel. Do Full HD będziemy zdecydowanie potrzebowali znacznie lepszego kabla niż w przypadku HD Ready. Różnice te wynikają z tego iż tańsze kable nie są certyfikowane do wyższych rozdzielczości i nie mamy gwarancji że je obsługują.

Zobacz test kabli HDMI.

Czym podłączyć urządzenia? Kablem HDMI, DVI czy Component?

Po odpowiedź na to pytanie zapraszamy do naszego innego artykułu o kablach typu component

Ile powinniśmy wydać na kable HDMI?

Kabel HDMI w przeciwieństwie do innych kabli zarówno analogowych jak i cyfrowych powinien być testowany pod kątem transmisji danych o wysokiej rozdzielczości HD. Testowanie daje 100% pewność że sygnały wysokiej rozdzielczości będą przekazywane z odpowiednią prędkością i jakością - inaczej mówiąc że kabel spełnia standard HD Ready. Cena takiego kabla HDMI jest wyższa ponieważ używa się w nim specjalnych przewodów, poza tym samo testowanie (certyfikacja) kosztuje. W wypadku instalacji tanich kabli HDMI, bardzo często dzieje się tak, że są wymieniane na droższe (lepsze) lub nawet zastąpienie kablem component lub RGB daje lepsze efekty. Fora internetowe pełne są takich historii, w których głównym winowajcą niedostatecznej jakości są tanie (30-90 zł) kable HDMI. Niezadowoleni użytkownicy bardzo rzadko biorą pod uwagę niską jakość kabli, a winę za nieprawidłowe działanie przenoszą na same urządzenia. Zakup droższego kabla w przypadku Bandridge, Profigold, Ultralink nie jest tak wielkim kosztem, a na pewno zaowocuje znaczną poprawą jakości obrazu, a co za tym idzie również zadowolenia użytkownika.

Zobacz test kabli HDMI.

Dlaczego mam błąd HDCP?

W tym wypadku przyczyn może być kilka. Po pierwsze któreś z urządzeń (telewizor, odtwarzacz HD DVD lub inne) nie obsługuje tego kodowania. Drugim problemem może być brak obsługi HDCP przez kabel, dlatego tak ważne jest by wybrać kabel z wyższej półki, by później nie mieć z tym problemów. Trzecim problemem może być zastosowanie przez nas jakiegoś rozdzielacza np. HDMI który nie obsługuje HDCP. W tym przypadku by cieszyć się pełną rozdzielczością musimy niestety wymienić któreś z urządzeń lub kabel na właściwy. Jak sprawdzić które urządzenie tego nie obsługuje? Bardzo prosto. Wystarczy że zapoznamy się ze specyfikacją techniczną naszych urządzeń lub ewentualnie dowiemy się tego w serwisie producenta.

Co nas czeka po HDMI?


Przyszłością jest nowy standard DisplayPort. Już w swojej pierwszej wersji 1.0 osiągnął to, co HDMI udało się osiągnąć dopiero w wersji 1.3b czyli: maksymalna rozdzielczość : 2560x1600p, 24 bitowa głębia kolorów, maksymalna przepustowość sygnału w granicach około 10 Gbps. Display Port w swojej pierwotnej specyfikacji nie uwzględnił kodowania HDCP, jednak zmieniło się to wraz z wejściem wersji 1.1 powyższego standardu. DisplayPort nie jest kompatybilny ani z HDMI, ani z DVI. Pełną specyfikację jesteśmy w stanie osiągnąć na kablu o długości maksymalnie 3 metrów, przy dłuższych kablach rozdzielczość zostaje zmniejszona do 1080p. Data ukazania się formatu to koniec roku 2006, więc jest to standard bardzo młody i ciągle rozbudowywany.

Jakie są zatem różnice pomiędzy HDMI a Display Port?

HDMI był standardem stworzonym w głównej mierze do połączenia urządzeń nadających (Blu-ray, DVD, komputer) z telewizorami typu HD. Standard ten miał zastąpić pozostałe sposoby podłączenia typu SVHS, Component lub SCART. DigitalPort natomiast w swoich założeniach miał być nowym sposobem podłączeń monitorów z komputerem. Ma zastąpić kable VGA lub DVI. Czy jednak ten format będzie miał aspiracje by wyprzeć coraz powszechniejsze HDMI? Zobaczymy co pokaże przyszłość.

Czy lepiej podłączyć dźwiek kablem coaxial, czy HDMI?

Jeśli jest taka możliwość powinniśmy wybrać połączenia coaxialne, chociaż połączenie HDMI jest dużo wygodniejsze. Podczas podłączania do telewizora odtwarzacza DVD i amplitunera, najłatwiej jest połączyć wszystko za pomocą kabli HDMI które prześlą zarówno sygnał audio jak i video. Jednak połączenie coaxialne jest w stanie zapewnić dokładniejszą transmisję sygnału wielokanałowego. Niestety pojawia się problem, gdy już mamy podłączony amplituner kablem HDMI z założenia już nim jest przesłany dźwięk i większość amplitunerów nie ma możliwości przypisania do tego wejścia coaxialnego.

OFERTA KABLI HDMI 2.0 / 2.1 w SKLEP.RMS.PL

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież


RMS.PL to jeden z największych polskich technologicznych portali specjalistycznych o tematyce audio-video.

Portal jest prowadzony w całości przez pracowników sklep.RMS.pl
 
Początek strony